Thị trường phân bón cuối năm 2026 đang chịu sức ép từ sức mua thận trọng, trong khi chi phí đầu vào và rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn đáng lưu ý. Giá có thể tiếp tục điều chỉnh, nhưng khó hình thành xu hướng giảm đồng loạt. Vì thế, doanh nghiệp cần bám sát nhu cầu thực tế và đánh giá riêng từng nhóm hàng khi xây dựng kế hoạch cung ứng.

Bón phân bằng cơ giới trên cánh đồng. (Ảnh minh hoạ)

Sức mua thận trọng trong khi chi phí còn gây áp lực

Bất ổn địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường phân bón thông qua năng lượng, vận tải và nguồn nguyên liệu. Tuy nhiên, tác động đến giá không diễn ra theo một chiều. Khi chi phí phân bón vượt khả năng chi trả, người mua có thể trì hoãn mua hàng hoặc chia nhỏ đơn hàng, khiến giao dịch chậm lại ngay cả khi nguồn cung còn rủi ro.

Báo cáo của Nutrien công bố ngày 04/11 cho thấy nguồn cung phân đạm vẫn chịu sức ép khi bước sang năm 2027, còn hoạt động sản xuất phân phosphate bị ảnh hưởng bởi nguồn lưu huỳnh hạn chế và chi phí cao. Trong khi đó, bản tin thị trường tuần kết thúc ngày 06/11 của Australian Fertilizer Corporation (AFC) phản ánh sự thận trọng của người mua urê. Diễn biến này cho thấy cần phân biệt sức mua giao ngay với khả năng đáp ứng nguồn hàng khi nhu cầu trở lại.

Diễn biến phân hóa giữa các nhóm sản phẩm

Urê đang chịu sức ép điều chỉnh trong ngắn hạn. Theo AFC, tồn kho tại Trung Quốc và sự chờ đợi đợt mua tiếp theo của Ấn Độ là những yếu tố đáng chú ý đầu tháng 11. Trong những tuần tới, giá có thể tiếp tục đi ngang hoặc giảm nhẹ, nhưng vẫn có khả năng phục hồi khi xuất hiện đơn mua lớn hoặc nguồn hàng có thể giao ngay bị thu hẹp.

Đối với DAP, MAP, TSP và SSP, chi phí nguyên liệu vẫn là yếu tố cần theo dõi. Nutrien nhận định nguồn lưu huỳnh hạn chế, chi phí cao và gián đoạn thương mại đã gây sức ép lên biên lợi nhuận, khiến công suất vận hành của ngành phosphate quốc tế giảm. Các yếu tố này có thể hỗ trợ giá, nhưng mức độ tác động đến từng sản phẩm khác nhau. Sức mua thận trọng vẫn có thể buộc người bán điều chỉnh giá và điều kiện thương mại.

Với kali, cần phân biệt diễn biến ngắn hạn với triển vọng năm tới. AFC ghi nhận tồn kho cao tại Trung Quốc và Nga gây sức ép lên thị trường giao ngay. Tuy nhiên, Nutrien vẫn dự báo lượng giao kali toàn cầu tăng trong năm 2027. Vì vậy, sự chững lại hiện nay chưa đồng nghĩa với việc nhu cầu dài hạn suy giảm.

Giá SA tham chiếu nội địa Trung Quốc tương đối ổn định đầu tháng 11. SunSirs ghi nhận mức 1.250 CNY/tấn trong các ngày 03–08/11. Tuy nhiên, giá cả còn phụ thuộc vào nguồn hàng và phẩm cấp; các loại hàng SA MMA, capro, hàng bột và hàng hạt có mức giá khác nhau.

Ở nhóm nguyên liệu, SunSirs ghi nhận giá axit sulfuric tham chiếu tại Trung Quốc giảm từ 1.515 CNY/tấn ngày 04/11 xuống 1.485 CNY/tấn trong các ngày 05–08/11. Đây là giá nội địa Trung Quốc, chưa phải giá xuất khẩu hoặc giá giao tại Việt Nam. Theo BC Insight/CRU ngày 28/10, xuất khẩu axit sulfuric thương mại của Trung Quốc vẫn bị hạn chế; các lô hàng đối lưu quặng được ngoại lệ không đồng nghĩa thị trường đã mở lại. Vì vậy, giá nội địa giảm chưa bảo đảm nguồn axit nhập khẩu thuận lợi hơn. Hiệu quả mua hàng còn phụ thuộc nồng độ, chất lượng, cước vận chuyển, tỷ giá và điều kiện thanh toán.

Thị trường Việt Nam và triển vọng những tháng tới

Theo bản tin Viettraders/AgroMonitor ngày 07/11, giá chào trong nước nhìn chung giữ nguyên nhưng giao dịch còn chậm. Urê Cà Mau giá ở mức 13.200–13.300 đồng/kg; DAP Vân Thiên Hóa vàng 64% tại Cần Thơ/Long An ở mức 29.000–29.200 đồng/kg. Các mức này ở thời điểm hiện tại, diễn biến giá sẽ phụ thuộc cung cầu trong thời gian tới.

Từ các tín hiệu hiện có, kịch bản có thể cân nhắc cho phần còn lại của năm 2026 là giá phân hóa, với nhiều mặt hàng đi ngang hoặc điều chỉnh từng bước. Nhu cầu phục vụ vụ Đông Xuân có thể hỗ trợ tiêu thụ tại từng địa bàn, nhưng mức độ còn phụ thuộc tiến độ sản xuất nông nghiệp và sức mua của hệ thống phân phối. Giá quốc tế giảm cũng chưa hẳn giá trong nước giảm ngay nếu tồn kho, cước vận chuyển hoặc tỷ giá diễn biến bất lợi.

Về năm 2027, phân tích của World Bank công bố ngày 30/10 dự báo chỉ số giá phân bón toàn cầu giảm khoảng 12%, sau mức tăng dự kiến 14% trong năm 2026. Đây là dự báo bình quân năm cho một chỉ số quốc tế, không có nghĩa mọi mặt hàng hoặc giá tại Việt Nam đều giảm tương ứng, cũng không đồng nghĩa giá sẽ giảm ngay đầu năm. Triển vọng phục hồi nguồn cung có thể thay đổi nếu xung đột leo thang hoặc gián đoạn thương mại kéo dài.

Chủ động nguồn hàng gắn với hiệu quả kinh doanh

Trong bối cảnh giá và nguồn cung có thể thay đổi nhanh, doanh nghiệp cần gắn kế hoạch mua hàng với đơn hàng đầu ra và khả năng tài chính. Chia tiến độ mua theo nhu cầu có căn cứ giúp hạn chế rủi ro tích trữ giá cao, đồng thời vẫn duy trì nguồn hàng cho khách hàng. Việc chờ đợi một mức giá đáy chưa xác định cũng có thể làm lỡ thời điểm cung ứng.

Với doanh nghiệp sản xuất lân và NPK, cần theo dõi đồng thời chi phí nguyên liệu, hiệu suất sản xuất và khả năng tiêu thụ. Nguyên liệu giảm giá chỉ cải thiện hiệu quả khi sản phẩm bán được và thu được tiền. Cơ hội mở rộng thị trường cho supe lân (SSP) và supe lân dạng hạt (GSSP) cần được đánh giá trên chất lượng, hàm lượng dinh dưỡng hữu hiệu và nhu cầu sử dụng; không chỉ dựa vào chênh lệch giá mỗi tấn so với DAP hoặc MAP.

Từ góc nhìn của APROMACO, quản trị tồn kho và công nợ cần đi cùng với quyết định mua hàng. Theo dõi giá vốn, thời gian tồn kho và tiến độ thu tiền từng lô hàng giúp đánh giá lợi nhuận thực chất hơn. Sản lượng giao hàng tăng nhưng vốn bị nằm lâu trong hàng gửi kho hoặc các khoản phải thu chưa chắc đã mang lại hiệu quả tương ứng.

Trong những tháng tới, bám sát nhu cầu và lựa chọn nguồn cung đáng tin cậy sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về hàng hóa và vốn. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm cung ứng theo mùa vụ, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc vào một dự báo tăng hoặc giảm giá duy nhất.

Thiên Lương