THỊ TRƯỜNG PHÂN BÓN 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2026: Nhu cầu suy giảm, thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh

Tác giả: Thiên Lương

Sáu tháng đầu năm 2026 được xem là một trong những giai đoạn có nhiều biến động nhất của thị trường phân bón trong những năm gần đây. Những bất ổn địa chính trị, biến động giá năng lượng, chi phí vận tải biển gia tăng cùng hiệu quả sản xuất nông nghiệp suy giảm đã tạo nên sức ép lớn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhà sản xuất, doanh nghiệp phân phối đến người nông dân.

Tại khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ, lượng phân bón vô cơ tiêu thụ giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước, phản ánh sự thu hẹp của nhu cầu thị trường trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo đánh giá của Apromaco, đây không phải là sự suy giảm mang tính chu kỳ đơn thuần mà là kết quả của sự cộng hưởng giữa nhiều yếu tố kinh tế, thời tiết và địa chính trị đang tác động đồng thời đến thị trường.

Điểm nhấn thị trường

30 – 40% là mức giảm tiêu thụ phân bón tại nhiều địa phương trong cả nước, nhất là ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Giá phân bón nửa đầu năm nay tăng mạnh rồi điều chỉnh nhanh. Urê, SA và nhiều loại phân bón tăng giá rất mạnh trong quý I và đầu quý II trước khi bước vào giai đoạn giảm giá từ cuối quý II. Biên lợi nhuận trong sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp, chi phí vật tư tăng nhanh hơn giá nông sản, làm giảm khả năng đầu tư của người nông dân.

Biến động thế giới tiếp tục chi phối thị trường phân bón

Khác với nhiều năm trước, diễn biến thị trường phân bón năm 2026 chịu ảnh hưởng rất lớn từ các yếu tố bên ngoài. Xung đột Nga – Ucraina tiếp tục kéo dài làm gián đoạn nguồn cung nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất phân bón. Trong khi đó, căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu và lưu huỳnh biến động mạnh, kéo theo giá axit sulfuric và nhiều nguyên liệu sản xuất DAP, MAP, SSP tăng cao.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải biển quốc tế tăng do giá xăng dầu tăng và những rủi ro về an ninh hàng hải, nhất là tuyến đường thuỷ qua eo biển Homuz thuộc địa bàn Iran quản lý đang gặp rất nhiều khó khăn bởi các lệnh siết chặt và phong toả của Iran và Mỹ đã làm giá thành nhập khẩu phân bón tăng lên đáng kể.

Diễn biến này khiến giá phân bón trong nước tăng nhanh theo thị trường thế giới ngay trong cao điểm vụ Đông Xuân 2026.

Giá phân bón tăng nhưng giá nông sản không tăng tương ứng

Trong khi chi phí đầu vào liên tục leo thang thì giá lúa gạo và nhiều loại nông sản lại gần như đi ngang. Sự mất cân đối này khiến lợi nhuận sản xuất nông nghiệp giảm đáng kể. Với nhiều hộ nông dân quy mô nhỏ, lợi nhuận sau một vụ sản xuất chỉ còn ở mức rất thấp, thậm chí không đủ bù đắp chi phí lao động. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến người dân cắt giảm lượng phân bón sử dụng và chỉ đầu tư ở mức tối thiểu nhằm duy trì sản xuất.

Thị trường phân bón suy giảm do nhiều yếu tố cộng hưởng

Theo phân tích của Apromaco, sức mua phân bón giảm không chỉ do giá cả mà còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân đồng thời. Diện tích đất nông nghiệp tiếp tục bị thu hẹp do phát triển công nghiệp và đô thị. Hiện tượng bỏ ruộng diễn ra tại nhiều địa phương khi lao động trẻ chuyển sang khu vực công nghiệp và dịch vụ. Các đợt rét đậm đầu năm và nắng nóng kéo dài trong quý II làm giảm hiệu quả sử dụng phân bón. Xu hướng sử dụng phân hữu cơ và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp ngày càng phổ biến. Những yếu tố này cộng hưởng đã làm tổng cầu phân bón vô cơ giảm rõ rệt trong nửa đầu năm nay.

Hệ thống phân phối phân bón chịu sức ép kép

Không chỉ người nông dân, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh phân bón cũng chịu nhiều áp lực. Trong giai đoạn giá tăng mạnh, nhiều đại lý tăng lượng hàng dự trữ nhằm đón đầu xu hướng. Tuy nhiên, khi giá thị trường điều chỉnh giảm nhanh từ cuối quý II, lượng hàng tồn kho giá cao đã tạo áp lực lớn lên dòng vốn, các doanh nghiệp này phải xoay sở và tất yếu hiệu quả sản xuất kinh doanh bị thu hẹp, thậm chí là thua lỗ.

Song song với đó, các đại lý phải siết chặt công nợ để hạn chế rủi ro, khiến khả năng tiếp cận vật tư của người nông dân càng khó khăn hơn.

Apromaco chủ động đánh giá thị trường và xây dựng giải pháp

Trước những diễn biến trên, ngày 29/5/2026, Ban lãnh đạo Apromaco cùng Phòng Thị trường đã tổ chức hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với các Trưởng khu vực trên toàn quốc để đánh giá tình hình tiêu thụ, phân tích diễn biến giá cả, tồn kho và nhu cầu thị trường trong thời gian tới.

Các ý kiến tại hội nghị thống nhất nhận định rằng thị trường quý III vẫn còn nhiều khó khăn, song đây cũng là thời điểm các doanh nghiệp cần chủ động tái cơ cấu hoạt động kinh doanh, tăng cường quản trị rủi ro và chuẩn bị cho giai đoạn phục hồi của thị trường.

Tổng Giám đốc Apromaco, ông Nguyễn Tiến Dũng cho rằng “Giá phân bón đang giảm, nhưng điều thị trường cần hơn là sự phục hồi của hiệu quả sản xuất nông nghiệp.” Đây là điểm mấu chốt của thị trường hiện nay.

Nếu giá phân bón giảm nhưng giá nông sản vẫn duy trì ở mức thấp thì sức mua sẽ khó có thể phục hồi mạnh. Ngược lại, chỉ cần giá nông sản tăng hoặc duy trì ổn định trong khi chi phí đầu vào giảm, người nông dân sẽ sớm quay trở lại đầu tư để nâng cao năng suất. Nói một cách khác, yếu tố quyết định sự phục hồi của thị trường phân bón không nằm hoàn toàn ở giá phân bón mà nằm ở khả năng sinh lời của sản xuất nông nghiệp.

Theo đánh giá của Apromaco, thị trường phân bón nhiều khả năng đang bước sang giai đoạn điều chỉnh sau chu kỳ tăng nóng của sáu tháng đầu năm nay. Giá Urê, SA và một số mặt hàng phân bón đã giảm đáng kể so với mức đỉnh. Nếu tình hình địa chính trị thế giới không phát sinh thêm những biến động lớn, mặt bằng giá phân bón trong những tháng cuối năm có khả năng ổn định hơn.

Tuy nhiên, tốc độ phục hồi của thị trường sẽ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

– Giá dầu và khí tự nhiên trên thị trường thế giới.

– Giá lưu huỳnh và amoniac.

– Chi phí logistics quốc tế.

– Diễn biến thời tiết trong vụ Mùa và vụ Đông.

– Giá lúa gạo và các loại nông sản chủ lực.

– Khả năng giải phóng tồn kho của hệ thống đại lý.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh phân bón, giai đoạn hiện nay cần ưu tiên quản trị tồn kho, kiểm soát công nợ, nâng cao chất lượng dự báo thị trường và điều hành chính sách bán hàng linh hoạt. Đồng thời, tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế, chủ động bảo đảm nguồn cung, đa dạng hóa danh mục sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường đồng hành cùng hệ thống phân phối cũng như bà con nông dân.

Triển vọng những tháng cuối năm 2026

Các chuyên gia thị trường của Apromaco cho rằng, nếu giá nguyên liệu đầu vào tiếp tục hạ nhiệt và không phát sinh thêm các cú sốc địa chính trị mới, thị trường phân bón sẽ có điều kiện ổn định hơn trong sáu tháng cuối năm nay. Đây cũng là cơ hội để hệ thống phân phối từng bước xử lý lượng hàng tồn kho và khôi phục dòng vốn kinh doanh.

Về phía sản xuất nông nghiệp, việc cải thiện hiệu quả canh tác sẽ là yếu tố quyết định sức mua phân bón. Khi chi phí đầu vào được kiểm soát tốt hơn và giá nông sản có dấu hiệu tích cực, nhu cầu đầu tư cho các vụ sản xuất cuối năm được kỳ vọng sẽ phục hồi theo hướng bền vững. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp có năng lực dự báo thị trường, quản trị chuỗi cung ứng hiệu quả và đồng hành chặt chẽ với hệ thống phân phối sẽ có nhiều lợi thế để nắm bắt cơ hội khi thị trường bước vào chu kỳ tăng trưởng mới./.